منظوه ی شمسی.
. منبع : Solar Views .
بیگبنگ یكی
از نظریات خلقت عالم است كه طبق آن عالم در اثر یك انفجار بزرگ به وجود
آمده و دائما در حال گسترش میباشد. چنانچه ضریب چگالی عالم كمتر از یك
باشد، روزی این گسترش متوقف خواهد شد و عالم به سمت داخل فروریزش خواهد
نمود، اما از آنجاییكه ضریب چگالی عالم، طبق آخرین برآوردها حدود یك تخمین
زده شده است، پیشبینی میشود، شتاب دور شدن اجزای عالم از یكدیگر، زمانی
متوقف گردد و عالم به حالت پایداری برسد.
| | دانشمندان عمر جهان را حدود ۱۴ میلیارد سال و عمر منظومه شمسی را حدود ۴ تا چهار و نیم میلیارد سال تخمین میزنند. بنابراین نابجا نگفتهایم اگر مدعی شویم كه منظومه شمسی در مقایسه با سن جهان، جوان میباشد. طبق یك نظریه پرطرفدار، آنچه اكنون، آن را منظومه شمسی میخوانیم، در حدود ۴ تا ۵ میلیارد سال پیش، تودهای از غبار و گاز بوده است. دانشمندان معتقدند كه احتمالا قسمت اعظم این سحابی از گاز هیدروژن تشكیل شده بود. طبق نظریهای كه ما به تشریح آن میپردازیم، در آن زمان، در نزدیكی این سحابی كه در گوشهای از كهكشان راهشیری قرار داشته، ستاره بزرگی كه حدودا 3 برابر خورشید بوده، روزهای پایانی عمر خود را میگذرانده است. زمانی كه عمر این ستاره نسل اولی به پایان رسیده، به دلیل جرم و ابعاد بزرگش، فوران عظیمی از انرژی و ماده از دل او بیرون زد. انرژی فراوان این ستاره، سحابی ما را به شدت به دوران واداشته و همچنین حجم زیادی مواد سنگین نظیر آهن، به داخل سحابی تزریق نمود. |
چرخش سحابی به دور مواد تزریق شده به داخل آن، باعث فروریزش مولكولهای گاز و افزایش فشار درونی سحابی گردید. صدها میلیون سال طول كشید تا مواد سنگین تزریق شده به سحابی از مركز چرخش خارج شدند و سحابی آنقدر در خود ریزش نمود كه در مركز آن شرایط لازم برای اولین همجوشی هستهای پدیدار شد. شروع فعالیت هستهای در قلب سحابی فشرده شده، نوید تولد ستارهای تازه بود كه بعدها خورشید نام گرفت.
همانطور كه اشاره شد، در زمان شكل گیری منظومه شمسی، ستاره پیر در حال مرگ، علاوه بر اهداء انرژی فراوان به صورتهای مختلف، مقادیری عناصر سنگین، مانند آهن، كربن و هلیم نیز به سحابی نوزاد تزریق كرد. این عناصر سنگین، در زمان شكلگیری منظومه شمسی ، هنگامیكه هنوز خورشید رسماً متولد نشده بود، آرام آرام از هسته مركزی رانده شده و هر قدر چگالی سحابی افزایش مییافت، سیستم به پایداری بیشتری میرسید. طبیعی است كه عناصر سنگینتر، نزدیكتر و عناصر سبكتر، دورتر از هسته مركزی قرار گرفته باشند.
| بعد از صدها میلیون سال، این عناصر با هم تركیب و تشكیل جسم واحدی دادند. به دلیل قوانین مداری، اجسام علاوه بر اینكه به دور ستاره جوان میچرخیدند، شروع به چرخش حول خود نیز نمودند و از جمع قوانین گرانش و گریز از مركز حاصل از چرخش، تمامی آنها شكل كروی به خود گرفتند. پس از گذشت سالها، سطح بعضی از آنها كه از عناصر سنگینتری تشكیل شده بودند، سرد و سخت شد و سیستم مداریشان به حالت پایداری رسید. اجرام غیر ستارهای كه منظومه شمسی را تشكیل میدهند عبارتند از سیارات، قمرهای آنها، خرده سیارات ، دنبالهدارها و سنگها و غبارهای آسمانی . | |
اجسام منظومه شمسی عمدتاً به دو گروه با چگالی بالا، كه در نزدیكی خورشید قرار دارند و با چگالی پایین، كه دورتر از خورشید واقع شدهاند، تقسیم میشوند. روی همین اصل سیارات منظومه شمسی را به دو گروه زمینمانند و مشتریمانند تقسیم میكنند. سیارههای زمین مانند كه به ترتیب فاصله از خورشید عبارتند از عطارد ، زهره، زمین و مریخ همگی چگالی بالا و سطح سخت و صخرهایی دارند. غیر از عطارد بقیه این سیارات جو نیز دارند.
سیارههای
مشتریمانند كه به ترتیب عبارتند از مشتری ، زحل ، اورانوس و نپتون ، همگی
نسبت به زمین، سیاراتی عظیم هستند و عمدتاً از گاز تشكیل شدهاند ولی بعضی
از آنها هستههای جامد هم دارند. این سیارات را همچنین به نام غولهایگازی
نیز میشناسند.
تا همین چند وقت پیش در كل منظومه شمسی نه عدد
سیاره٬ شناسایی شده بود كه به ترتیب عبارتند از سیارات زمینمانند، سیارات
مشتریمانند و در انتها سیاره عجیب و قانونشكن پلوتون. اما به تازگی عضو
جدیدی در منظومه شمسی ما یافت شده كه تعداد سیارات منظومه شمسی را به ۱۰
عدد افزایش داده است.
| |
این سیاره كه به تازگى كشف شده است در كمربند كوئیپر قرار دارد و در خارج از مدار پلوتون به دور خورشید مىگردد. سیاره دهم كه نام رسمى آن 2003UB313 است توسط گروهى به رهبرى دكتر «مایكل براون» از دانشگاه كلتك كشف و «XENA» نامیده شد. این كشف به شكل غیرمستقیم و از طریق تصاویر گرفته شده توسط دوربینهاى حساس الكترونیكى (CCD) انجام شد. این سیاره كوچك در آسمان ما جسمى بسیار كم نور از قدر ۱۹ است. این به آن معناست كه سیاره دهم ۵ میلیون برابر كمنورتر از ستاره قطبى در آسمان دیده مىشود.
پس از کشف آنچه ادعا میشد سیاره دهم است، بحثهای زیادی بین منجمان بر سر شرایط سیاره بودن اجرام سماوی درگرفت. سرانجام در شهریور ۱۳۸۵ همه جنجالها به پایان رسید و همه جنگ و دعواهایی که بین منجمان در مورد سیاره بودن یا نبودن تعدادی از اجرام کمربند کوییپر به راه افتاده بود خاتمه یافت. با معیار جدیدی که در آخرین جلسه انجمن بینالمللی نجوم ارائه شد پلوتو از لیست سیارات حذف گردید. پلوتو جرم دوردستی است که بیش از ۷۰ سال از کشف آن میگذرد ولی دست سرنوشت این دنیای یخزده را که تا چندی پیش به عنوان نهمین سیاره منظومه شمسی میشناختیمش از گردونه سیارات حذف كرد. پلوتو به این دلیل از لیست سیارات منظومه شمسی حذف شد كه نتوانست یكی از سه شرط وضع شده برای سیاره بودن را به دست آورد. به این ترتیب منظومه شمسی که میرفت صاحب دهمین سیاره خود شود، ناگهان و با از دست دادن آخرین سیاره، به منظومهای هشت سیارهای تبدیل شد.
. منبع : آسمان پارسی . سرانجام همه جنجالها به پایان رسید وهمه جنگ و دعواهایی که بین منجمان در مورد سیاره بودن یا نبودن تعدادی از اجرام کمربند کوییپر به راه افتاده بود خاتمه یافت. با معیار جدیدی که در آخرین جلسه انجمن بین المللی نجوم ارائه شد پلوتو از لیست سیارات حذف گردید. پلوتو جرم دوردستی است که بیش از ۷۰ سال از کشف آن میگذرد ولی دست سرنوشت این دنیای یخزده را که تا چندی پیش به عنوان نهمین سیاره منظومه شمسی می شناختیمش از گردونه سیارات حذف كرد. پلوتو به این دلیل از لیست سیارات منظومه شمسی حذف شد كه نتوانست یكی از سه شرط وضع شده برای سیاره بودن را به دست آورد. در آخرین جلسه انجمن بین المللی نجوم تایید شد كه یك جرم فضایی به شرطی سیاره نامیده شود که در درجه اول به دور ستارهای در گردش باشد. دومین شرط میگوید باید به قدر كافی جرم داشته باشد تا به تعادل هیدرواستاتیكی دست یابد. مفهوم این شرط این است كه تنها اجرامی با شكل كروی میتوانند انتظار سیاره بودن داشته باشند. اما شرط سوم تأكید دارد كه جرم مورد نظر نباید در کمربند سیارکها یا خردهسنگها قرار داشته باشد.
پلوتو دو شرط اول را داشت ولی چون عضور کمربند اجرام کوییپر بود نتوانست شرط سوم را احراز نماید و بنابراین از لیست سیارات منظومه شمسی حذف شد. انجمن بینالمللی نجوم در این جلسه جنجالی تنها به تعیین مشخصههای یك سیاره بسنده نکرد و تعاریف جدیدی را نیز به منظور پرهیز از مشكلاتی در اینده ارائه نمود. در این جلسه اجرام غیر ستارهای یك منظومه به سه دسته تقسیم شدند كه به شرح زیر میباشند: ۱-
سیاره : جرمی که به دور ستارهای میچرخد، به تعادل هیدرواستاتیكی رسیده
است، در کمربند سیارکها قرار ندارد و دست آخر اینكه به عنوان قمر به دور
سیارهای در گردش نیست.
به
گزارش شبکه خبری بی بی سی : دکتر آلن اشترن، دانشمند ارشد ناسا که هدایت
مأموریت فضایی " افقهای جدید " را به پلوتو بر عهده دارد، در واکنشی
شدید گفته است که این تصمیم مایه شرمساری است. آقای اشترن، که در رأیگیری
شرکت نکرده بود، تعریف جدید سیاره كه باعث حذف پلوتو شده است را رد کرده و
گفته که این تعریف نادرست است. وی در زمان رأیگیری در محل حضور نداشته
است. از طرفی رأی دادن به صورت الکترونیکی نیز امکان پذیر نبوده و این امر
باعث بروز انتقاداتی در میان ستارهشناسان شده است. دكتر اشترن، دانشمند
سرشناس ناسا که اخیرا کاوشگر نیوهرایزون
را به مقصد پلوتون به فضا ارسال کرده است٬ گفته است که به همراه برخی
ستارهشناسان در صدد ارائه درخواستی است تا با ایجاد تغییر در تعریف سیاره،
پلوتون به لیست سیارات منظومه شمسی بازگردد. در برخی محافل اینترنتی نیز
این تصمیم اتحادیه بینالمللی ستارهشناسان با تمسخر مواجه شده است. موضوع خروج پلوتو از لیست سیارات منظومه شمسی زمانی حادتر شد که یک جرم دیگر در ورای پلوتو و بزرگتر از آن به نام "۲۰۰۳ UB۳۱۳" توسط یک منجم آمریکایی کشف شد. پس از رصد "۲۰۰۳ UB۳۱۳" توسط تلسکوپ فضایی هابل معلوم شد که این جرم آسمانی از پلوتو بزرگتر است و قطر آن به ۳۰۰۰ کیلومتر می رسد. تصمیم جدید این ستارهشناسان باعث ایجاد تغییرات زیادی در کتابهای درسی و دانشنامهها خواهد شد. منظومه شمسی پس از این تغییرات شامل هشت سیاره یعنی تیر یا عطارد، زهره یا ناهید، زمین، مریخ یا بهرام، مشتری، كیوان یا زحل، اورانوس و نپتون میشود. برگرفته از سایت دانش فضایی.
|
با عرض سلام و خسته نباشید من محمد شعبانی هستم از این که از وبلاگ من بازدید کردید متشکرم.لطفا نظر خود را در مورد وبلاگ بنویسید و در ارسال به خبرنامه که در آخر وبلاگ است عضو این وبلاگ شوید. و از آخرین نوشته ها و مطالب وبلاگ آشنا شوید.